عباس قاضی زاهدی
zahediam@yahoo.com
اگر بخواهیم نمونه بارزی برای ضرب المثل "درخت هر چه پرثمرتر، افتاده تر" به شما معرفی کنم، او کسی نیست جز استاد بهن عبدی.
آثار عبدی همیشه لبخند را بر لب مخاطب نشانده است. این را می توانید از زبان مخاطبان وی بشنوید. وی علاوه بر اینکه کاریکاتوریست بسیار متبحری است در زمینه لطیفه گویی نیز ید طولایی دارد.
بهمن عبدی متولد بهن ماه! 1330 از شهرستان نوشهر است. کارشناسی رشته مدیریت اداری دارد و در حال حاضر یکی از مشغله هایش آموزش کاریکاتور در خانه کاریکاتور است.
چرا كاريكاتور؟
ميگن يا بايد عاشق باشي يا ديوانه!
اولين كارتون؟
كاريكاتور معلممون در نوجواني و بعد آن يك گوشمالي حسابي!
اثر عبدی در 14 سالگی
بهترين كارتون؟
هنوز نكشيدم!
تاكنون چه جايزههايي را از آن خود كردهايد؟ مهمترينش؟
تا اين اواخر كه آقاي شجاعي باعث و بانيش شدن اصلا در مسابقهاي شركت نميكردم. در نتيجه جايزه چنداني نبردهام ولي مهمترينش دريافت عنوان اثر برگزيده هيئت داوران در دومين بينال هنر و گرافيك ايران در سال 1368 براي كشيدن كاريكاتورهاي نويسندگان و شعرا بود.
با توجه به اينكه يك دوره در آيدين دوغان جايزه ويژه گرفتيد، نظرتان راجع به نحوه برگزاري آيدن دوغان چيه؟
اولين چيزي كه نظر من را جلب كرد نظم و قانوني بود كه در اين نمايشگاه حكمفرما بود. همچنين حضور كاريكاتوريستهاي طراز اول دنيا و پذيرايي اونها نيز خيلي خوب بود.
بهترين كاريكاتوريست ايراني و خارجي؟
تو كاريكاتوريستهاي ايراني از قديميها آقاي لطيفي و از جوونها علي درخشي رو خيلي دوست دارم. خارجيها هم سمپه، مورديلو و كينو
از كي آموزش رو شروع كرديد؟
يك دوره آموزشي نقاشي براي كودكان داشتم. اونم به اصرار مادري كه بچشو آورده بود تلويزيون زمانيكه با تلويزيون همكاري داشتم. ولي به طور رسمي حدود 3 – 4 سال پيش از خانه كاريكاتور شروع شد.
آيا كاريكاتوريست معروفي هست كه روزي شاگرد شما بوده؟
به دليل سالهاي كمي كه شروع به آموزش كردهام خير ولي يكبار آقاي لطيفي منت گذاشتند و افتخار دادند در كلاس من شركت كردند و باعث خوشحالي بسيار من شد.
آيا براي شما هم نكته آموزشي باقي مونده كه بايد ياد بگيريد؟
خيلي، هنوز خيلي، اين قاعده طبيعته كه انسان روز به روز كاملتر ميشه و موقعي كه خيلي كامل شد ديگه نميتونه كار كنه، انسان تا وقتي زنده است در جهت تكامل گام بر ميداره من هم هنوز دارم ياد ميگيرم حتي از جوونها.
راجع به كتاب كاريكاتوري كه براي آموزش هنرجويان در نظر گرفتيد بگيد؟
مشغول اتمام كار هستم بايد بگم كلاسهايي كه در خانه كاريكاتور داشتم خيلي بهم كمك كرد كه تونستم تمام مطالب رو كلاسه كنم. در طول اين چند ترم تجربياتم را در كلاس پياده كردم و از آن به يك قاعده و روش رسيدم. طراحي اين كتاب رو مديون خانه كاريكاتور هستم و براي من افتخار بزرگي است كه بتوانم در اين زمينه كمكي كرده باشم.
توي كاراتون از رنگ زياد استفاده ميكنيد، چرا؟
از وقتي حرفهاي شروع كردم رنگ را خودم نميگذاشتم، مرحوم «دولو» در مجله كاريكاتور اين كار رو ميكرد. بعد از انقلاب خودم مجبور به اين كار شدم و از آنجا كه رشته كاريم توي تلويزيون انيميشن بود و اونجا هم با رنگهاي شاد و گرم كار ميكرديم و تعداد زيادي هم كتاب كودك رنگي كار كردم و تمام اينها دلايلي شد براي اينكه بيشتر كاريكاتورهام نيز رنگي باشه.
اولين كارتون كي چاپ شد؟
سال 48 بود. در مجلات كاريكاتور كه صفحهاي داشتند كه در اون آثار كاريكاتوريستهاي شهرستاني رو چاپ ميكردند و اولين جايزهاي هم كه بردم در همين مجلات بود و 5 سكه طلا بود.
بيشتر ترجيح ميديد كاريكاتوريست مطبوعاتي باشيد يا نمايشگاهي؟
من مطبوهاتي هستم زيرا نمايشگاه به صورت گسترده در اختيار همه نيست. زيرا همه به محل نمايشگاه مراجعه نميكنند ولي مطبوعات بيشتر در دسترس عموم قرار دارد. من در مطبوعات منتقد رو ياري ميكنم و دوست دارم مردم و مسئولين كارم رو ببينند ولي نمايشگاه بيشتر سفارشي است.
ايدههاتون رو چطور پيدا ميكنيد؟
خيلي معمولي و ساده است. مثلا يك كارم در همشهري چاپ شد كه در يك خيابون كلي چاله چوله بود و درست بعد از اين چالهچولهها سرعت گير گذاشته بودند. اين كاريكاتور به صورت واقعي در مسير محل كارم هست و اين چيزهاييست كه انسان همه روزه ميبينه و باهاش در ارتباطه. براي كارهاي سفارشي هم بيشتر فكر ميكنم.
تابحال شده در ارتباط با موضوعي، ايده موردنظر به ذهنتان نرسد؟
خيلي پيش ميآد. مثلا در مورد مسابقاتي شده كه هر چي فكر كردم به ايدهاي موردنظر نرسيدم ولي وقتي كاتالوگش رو ديدم، حس كردم چقدر ايدههاي جالبي بوده كه به ذهن من نرسيده.
تو كارهاتون از پاك كن استفاده ميكنيد؟
بله، من براي كار كردن هميشه اتودهاي سادهاي ميزنم تا حدود كارم رو بدونم و بعد كاملترش ميكنم اگر قراره با پاك كن كاري بهتر از آب دربياد چه اشكالي دارد. مهم اون اثري است كه به چشم مخاطب ميرسه.
زمانيكه در تلويزيون كاريكاتور ميكشيديد اول مداد كار ميكرديد يا مستقيم اجرا ميكرديد؟
اصل جريان اين بود كه يك تهيه كنندهاي كارهاي مطبوعاتي من را ديده بود و از من براي يك برنامه تلويزيوني دعوت به همكاري كرد من براي اينكه اولين بارم بود ابتدا با مداد كمرنگ ميكشيدم و بعد روي آنرا پررنگ ميكردم ولي اين قضيه در تصوير مشهود بود و من راضي نبودم. لذا تصميم گرفتم كه مستقيما اجرا كنم. اعتماد به نفسم هم بيشتر شده بود و به خاطر سرعتي كه در كار من بود نواقص اون هم مشخص نميشد.
يك كاريكاتور خوب چه ويژگيهايي بايد داشته باشد؟
در كمترين زمان بايد پيامش را منتقل كنه، اثرگذار و براي بيننده دلنشين باشه.
اصولا كاريكاتوريست بايد آدم طنازي هم باشه؟
معمولا نه، من به عينه در كشور خودمون ديدم افرادي هستند كه طنز سياه كار ميكنند و بيشتر مخاطب خود را به فكر وادار ميكنند ولي انسانهاي خيلي شوخ طبعي هستند و آدمهاي عبوس هم هستند كه طنز شيرين كار ميكنند ولي اگر كاريكاتوريست طناز هم باشه شايد به اون در پيدا كردن سوژه خندهدار كمك كنه ولي قانون نيست.
اگر كاريكاتوريست نميشديد؟
باز سعي ميكردم كاريكاتوريست بشم.
چطور ميشه بهمن عبدي شد؟
بايد بگم دنبال مورديلو باشيد شايد عبدي شديد ولي از شوخي گذشته كار، كار و تمرين زياد.
بهترين كاريكاتوري كه تا بحال ديديد؟
بهترين كارهايي كه از ايرانيها ديدم آثار دهه 40 و 50 آقاي لطيفي بود و شديدا در كارهام از ايشون تاثير ميگرفتم.
تاكنون از چهرهتون كاريكاتور كشيدن؟
بله خيلي زياد ولي بهترينش كاريكاتوريست كه آقاي عليزاده در سال 56 از صورتم كشيد كار آقاي دوبيك هم خوب بود ولي اغراقش خيلي زياد بود.
خانه كاريكاتور؟
بهترين و شايد تنها خدمتگزار واقعي به كاريكاتور ايران، بدون تعارف بايد بگم تنها مرجعي است كه حتي در حد يك انجمن صنفي داره عمل ميكنه و به زحماتش اونجوري كه بايد و شايد اشاره نشده ولي اون ساكت و آروم داره به كار اصليش كه حمايت بي چون و چرا از كاريكاتور كشوره ادامه ميده. واقعا زحماتي كه در خانه كاريكاتور كشيده ميشه بر كسي پوشيده نيست و كاريكاتور ايران يك بخشياش رو مديون خانه كاريكاتوره.
با توجه به اينكه در دوسالانه هفتم كاريكاتورتهران شما هم عضو هيات انتخاب آثار بوديد هم عضو هيات داوران نظرتون راجع به دوسالانه هفتم چي بود؟
به نظر من يكي از بهترين دورههاي برپايي دوسالانه كاريكاتور در تهران بود كه با توجه به حجم شركتكنندهها و حضور ميهمانان داخلي و خارجي و برنامهريزي مناسبي كه انجام شده بود خيلي خوب بود و وقتي اونو با آيدين دوغان مقايسه ميكنم از بعضي جهات خصوصا محل ارائه آثار دوسالانه هفتم خيلي بهتر بود.
شيرينترين خاطره از دوسالانه هفتم؟
كوزوبوكين خيلي تودار بود و وقتي در لابي هتل دور هم جمع ميشديم اون خيلي ساكت بود. شبي كه يان اب دبيك شروع به كشيدن كاريكاتور چهره بچهها كرد با آقاي بنياسدي يك فضايي رو به وجود آورديم كه تمام اون شب به جوك و شوخي و خنده گذشت و كوزوبوكين هم كلي شلوغ كرد. خاطره ديگهاي هم كه خيلي برام جالب بود حضور در عكسخانه شهر و عكس انداختن با لباسهاي قديمي بود كه خيلي باعث خنده شده بود.
تلخترين خاطرهتون از دوسالانه هفتم؟
تلخياش هم اين بود كه در داوري آثار چون راي اكثريت مطرح بود بعضي وقتا به خواسته قلبيت نميرسيدي.
روز داوري آثار دوسالانه هفتم شما رو ميديدم كه با چه دقتي آثار رو بررسي ميكرديد؟ داوري كردن سختتره يا مورد داوري قرار گرفتن؟
فكر ميكنم مورد داوري قرار گرفتن خيلي سختتره، داوري به شرطي كه آدم بدونه چي ميخواد خيلي ساده است. من در داوري بيشتر به طنز قضيه اهميت ميدم.
بهمن عبدي در يك جمله؟
آدم بدشانس
بهترين تفريح؟
كار كردنم، ديدن تلويزيون.
چقدر طرح كشيديد تا به اينجا رسيديد؟
خيلي خيلي زياد، بعضي از شبها ساعت 10 شب از اداره ميرسيدم خونه و از 11 شب تا 6 صبح مشغول كار بودم كه همين باعث ضعف در چشمام شد.
دوست داريد آخرين كارتون با چه موضوعي باشه؟
دوست دارم در اندازه بزرگ تاريخ ايران رو بكشيم ولي ديگه چشم ياري نميكنه.
آيا كاريكاتوريستها هم بازنشسته ميشن؟
خير، تا وقتي به لرزه نيفتاده و چشم ياراي ديدن داره نه!
بزرگترين آرزوتون چيه؟
آرامش فكر و خيال داشته باشم و محتاج نباشم.
چقدر خودتون را در قبال جامعه مسئول ميدونيد؟
اصولا هنرمندان و افراد شناخته شده از نظر رفتار اجتماعي خيلي بايد مراعات كنند. از نظر من كاري هم كه انجام ميدهم سعي ميكنم مصلح اجتماعي باشم.
فكر ميكنيد به وظيفتون عمل كرديد؟
سعي كردم اينطوري باشم.
در حال حاضر به چه كاري مشغوليد؟
به غير از كتاب كاريكاتوري كه در حال اتمام است در حال طراحي يك شخصيت كارتوني براي شركت امدادخودرو ايران هستم. مقاله مينويسم و يك سري كارهاي گرافيكي تبليغاتي و تجاري انجام ميدهم.
انيميشن هم كار ميكنيد؟
سالهاست كار نكردم ولي شايد دوباره شروع كنم.
تا بحال به خاطر كشيدن كاريكاتور مواخذه شديد؟
كم و بيش بله، هم قبل از انقلاب و هم بعد از انقلاب، يادمه در يك ماهنامه ادبي ـ هنري به نام وين من روي يكي از اشعار مولانا يك كاريكاتور كشيدم كه دبير ماهنامه رو بردند ساواك
پس از شنيدن كلمه خط قرمز ياد چي ميافتيد؟
بايد ها و نبايدها، بيشتر نبايدها.
مهمترين وظيفه خودتون رو چي ميدونيد؟
آدم صادقي باشم و با مخاطبانم روراست باشم.
كدام بخش زندگي شبيه كاريكاتوره؟
همش كاريكاتوره از تولد تا مرگ.
سئوالي هست كه دوست داشتيد ازتون بپرسم و نپرسيدم؟
خير
جمله آخر؟
يك توصيه دارم به جوونها، يكي از خصوصيات ايرانيها، خصوصا جوون ايروني عجول بودن اونهاست و ميخوان تو هر كاري زود به نتيجه برسن، حتي مقام بيارن و جايزه بگيرن، در صورتيكه براي موفقيت در اين رشته هنري صبر و تلاش زيادي لازمه بايد اعتماد به نفس داشته باشيد و بدون خستگي كار كنيد تا موفق بشيد.
